top of page

Ortadoğu'yu biraz daha öngörmek

Yazarın fotoğrafı: Merih Atak
Merih Atak
27 Eki
2 dakikada okunur

27.10.2026

Hayatta kalma oyununu Türkiye'nin finanse de ettiği Hizbullah'la belirsizlik stratejisi yaymasına bağlayan diplomatik girişimleri kadar İran, oyununu Türkiye'nin talip olduğu Sünni Ekseni de satranç tahtasına dahil etmeye ikna ederek Rusya-Çin şeridinin Şii Hilali'ne sahip olması ve böylece bir kez daha ayakta kalırken Irak üzerinden Suriye ve Lübnan'ın İran'a bağlanmasıyla yayılmacılığını pekiştirmiş oluyor.

Bu Ortadoğu'nun öngörülebilir oyununda 2021 yılında resmiyete dökülen "25 yıllık" İran-Çin Stratejik Ortaklık Anlaşması, basına düştüğü ama yalanlandığı kadarıyla Çin'in İran'da askeri üsler kurmasını da içeren bir dizi -400 milyar Dolar olduğu iddia edilen- anlaşmayla Çin'i ülkesine çekiyor. İran, pek çok ülkeye de Çin'i taşıyor Irak örneğinde olduğu gibi. Türkiye'nin yeni komşusu Çin'in bu açıdan İsrail'den daha az tehlikeli olduğunu kim söyleyebilir.

Peki Kissinger'in bir devlet mi yoksa bir terör örgütü mü olduğuna karar vermesi gerekir dediği İran, varoluşunu ABD ve İsrail karşıtlığıyla kurmuşken, Türkiye AK Parti ortağı MHP'nin de ağzından Türkiye-Rusya-Çin savunma ortaklığı önerisi gelmişken bu zokayı yutarsa Türkiye, yapabilitesini İran'ın emrine vermiş olmayacak mı? Belki karşılığında askeri ve iktisadi varlık alacak olan Türkiye'nin kurtuluşu ve nihai yükselişi gerçekten Rusya-İran-Çin ittifakında mı gizli?

Uzmanların iddialarına göre Osmanlı yönelimi içinde olan Türkiye ile belki de çoktan bir sözsüz anlaşma yapılmıştır. Ancak bu durumda ülkelerin parçalanmasından bahsetmek gerekiyor. Yani Irak'ın, Lübnan'ın gibi... Bu ülkelerin istikrarı hele de Irak'ın üniter devlet olması için çaba sarf eden Türkiye, bu manidar 25 yıl öngörüsü içinde kendisini nerede görüyor olabilir?

İran'ın henüz son saldırı yaşanmamakla birlikte, hayatta kalmaya devam ederse askeri diktatörlük olarak varlığını sürdürüyor oluşunda bitmiş bir İran beklemek yanlış olacak sanırım ve daha da ajite olan Şii radikal vekil güçleri bela olmaya devam edecek.

Türkiye, Rusya ve Çin şeridinin İranlı parametresinin dışına çıkarak olayı Küresel ölçekte kavramak zorunda. Böylece enerji geçişlerinin olduğu ve Dünya ticaretinin büyük oranda döndüğü boğazlar ve denizlerin güvenliğinde bir Batılı gibi bakmak ve güvence altına almak için çabalamak zorunda. Daha pazar eksenli bir uğraş, barışın da küresel iktisadın korunmasından ve bu geçiş yerlerinin ülke için yarattığı enflasyon nedenleri arasında yer almasından daha ziyade bir şey olamaz.

Sanırız Türkiye bulunduğu coğrafyadan kaynaklı Ortadoğu'da oyun kurucu olarak yer alırken yeni komşusu Çin'in çıkarlarına hizmet etmek için tüm potansiyelini kullanmayacaktır. Batı'dan göreceli olarak bağımsızlaşmış Dış Politikası'nın bu hataya düşmeyeceğini sanıyorum.

 
 
 

Yorumlar


bottom of page